Tiến sĩ Lumír Hanuš đã nghiên cứu cần sa trong 50 năm

Cách đây 50 năm, tiến sĩ Lumír Hanuš đã nghiên cứu tính chất kháng khuẩn và kháng sinh của cần sa trong một phòng thí nghiệm ở Tiệp Khắc. Các chất chiết xuất chiết xuất từ cần sa mà ông và các đồng nghiệp của mình tạo ra, đã được sử dụng trong các bệnh viện ở đó để điều trị mọi thứ từ loét vì nằm liệt giường, bệnh zona cho đến các bệnh phụ khoa.

“Nó rất hiệu quả chống lại các vi sinh vật gram dương.” Tiến sĩ Hanuš nói: “Bao gồm một số [loại vi sinh vật] gây bệnh.”

Khi tiến sĩ Hanuš rời khỏi đất nước sau cuộc Cách mạng Nhung vào năm 1990, không ai tiếp tục công việc của ông tại đây và cần sa trở thành bất hợp pháp.

Tua nhanh đến giai đoạn năm 1992 tại Jerusalem, tiến sĩ Hanuš là người đầu tiên cô lập một chất hóa học trong não (anandamide) liên kết với cùng thụ thể mà cần sa tương tác, điều đó đã lắp vào mảnh ghép cuối cùng về cách thức hoạt động của hệ thống endocannabinoid.

“Sau đó, khi chúng tôi phân lập được nhiều hợp chất hơn. Chúng tôi đặt tên chúng là endocannabinoid vì những hợp chất nội sinh này hoạt động giống như cannabinoid từ thực vật.” Tiến sĩ Hanuš nói trong một cuộc phỏng vấn với The Cannigma.

Tiến sĩ Lumír Hanuš tại phòng thí nghiệm của mình – Lumir Labs, ở Jerusalem. (Photo: Matan Weil / The Cannigma)

“Chúng tôi không mong đợi điều gì xảy ra tiếp theo.” Tiến sĩ giải thích. “Chúng tôi đã xuất bản nghiên cứu trên tạp chí Science vào năm 1992 và năm sau đó, số lượng xuất bản về chủ đề này đã tăng lên theo cấp số nhân. Sau đó, mọi người bắt đầu quan tâm đến nghiên cứu cần sa, và chính sự bùng nổ mà [chúng ta thấy] ngày nay.”

Tiến sĩ Hanuš có quan điểm độc đáo của một người đã đi đầu trong nghiên cứu cần sa y tế trong hơn 50 năm — ở cả hai đầu của những thay đổi lớn về tính hợp pháp, tính chính đáng và kiến thức của chúng ta về nó. Tiến sĩ là một người nổi tiếng đối với bất kỳ ai trong thế giới cần sa y tế.

Việc nghiên cứu cần sa nên tiếp tục ở đâu?

Tiến sĩ Hanuš sẽ phát biểu tại hội nghị cần sa y tế CannX ở Lisbon vào tháng 2. Một trong những điều ông nói sẽ được thảo luận ở đó, là việc nghiên cứu cần sa y tế nên được thực hiện theo hướng nào.

Tiến sĩ Hanuš cho biết, một trong những vấn đề mà nghiên cứu cần sa y tế ngày nay phải đối mặt, là số lượng tuyệt đối của các hợp chất trong cây cần sa. Đơn giản là, bạn không thể thử kết hợp tất cả các hợp chất để xem cách nào tạo nên phương pháp điều trị tốt nhất cho một căn bệnh nhất định.

Ông cho biết các nhà nghiên cứu nên xem xét các nhóm bệnh nhân đang được điều trị bằng cần sa và xem xét liệu kiểu hình hóa học (giống cần sa) nào và các thành phần của chúng sẽ có hiệu quả.

Tiến sĩ Lumír Hanuš tại phòng thí nghiệm của mình – Lumir Labs, ở Jerusalem. (Photo: Matan Weil / The Cannigma)

“Bạn phải có ca bệnh. Bạn phải có những bệnh nhân thành công. Bạn phải có những bệnh nhân không thành công [những người đã từng sử dụng] cần sa. Bạn phải biết chính xác những gì những bệnh nhân thành công đã sử dụng, và phân tích nó. Bạn phải có những bệnh nhân không thành công và biết họ đã sử dụng tài liệu nào và phân tích nó – và có thể tái tạo nó.”

“Càng có nhiều ca bệnh, bạn càng chính xác.” Ông nói thêm: “Không chỉ để thử kết hợp các hợp chất, bởi vì [có] quá nhiều.”

Ngược lại, phần lớn các nghiên cứu về cannabinoid đang diễn ra hiện nay đang thực hiện theo cách tiếp cận ngược lại. Trước hết, họ xem xét các hợp chất cụ thể hoặc sự kết hợp của các hợp chất và cách chúng ảnh hưởng đến các bệnh khác nhau trong phòng thí nghiệm.

“Thiên nhiên vẫn là tốt nhất”

Đối với một nhà hóa học, tiến sĩ Hanuš là người ủng hộ mạnh mẽ các liệu pháp toàn thực vật. Ông nói liên tục về việc sử dụng các cây thuốc như Cây cơm cháy đen (Sambucus Nigra) ở quê hương Cộng hòa Séc — và tất nhiên, là về cần sa.

“Tôi nghĩ rằng con người không thể đánh bại thiên nhiên.” Ông nói về các chất cô lập dược phẩm của cannabinoid hoặc cannabinoid tổng hợp. “Họ đang cố gắng chuẩn bị các công cụ phái sinh vì họ có thể cấp bằng sáng chế cho nó và họ có thể kiếm được rất nhiều tiền. Nhưng từ thiên nhiên vẫn là tốt nhất.”

Tuy nhiên, điều bắt buộc là phải khám phá ra những hợp chất nào phù hợp nhất hoặc kết hợp tốt nhất để điều trị bệnh – không phải tất cả các cây cần sa đều có cùng tỷ lệ hoặc thành phần hóa học và không phải mọi người và mọi căn bệnh đều phản ứng giống nhau.

“Cannabinoids, cannabinoid acids, terpenes, terpenoids, flavonoids, flavonoid glycosides, polyphenols — đây là những hợp chất hoạt tính sinh học trong cần sa và có thể có một số loại khác nữa.” Tiến sĩ Hanuš giải thích.

Điều phức tạp hơn nữa, các hợp chất khác nhau của cây cần sa chỉ tồn tại ở các giai đoạn phát triển khác nhau của nó, chưa kể đến việc một số có thể bị biến đổi hoặc mất đi trong quá trình khử cacbon – khi cần sa được đun nóng trong khi hút, hóa hơi hoặc nấu chín.

“Họ đang cố gắng chuẩn bị các công cụ phái sinh vì họ có thể cấp bằng sáng chế cho nó và họ có thể kiếm được rất nhiều tiền. Nhưng từ thiên nhiên vẫn là tốt nhất.” (Photo: Shutterstock

“Khi chúng tôi điều trị bệnh nhân bằng cần sa ở Tiệp Khắc, chúng tôi không bao giờ khử cacbon. Chúng tôi đã sử dụng những gì có trong cây, chủ yếu là cannabinoid trung tính và chủ yếu là các axit cannabinoid.” Tiến sĩ Hanuš nói.

“Hiện giờ, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các axit cannabinoid rất quan trọng.” Ông nói thêm.

“Họ đang cố gắng chuẩn bị các công cụ phái sinh vì họ có thể cấp bằng sáng chế cho nó và họ có thể kiếm được rất nhiều tiền. Nhưng từ thiên nhiên vẫn là tốt nhất.” (Photo: Shutterstock)

“Khi bạn trồng [cần sa], ở các giai đoạn phát triển khác nhau, nó có thể là một loại thuốc khác nhau.” Tiến sĩ Hanuš tiếp tục giải thích rằng mục tiêu là tìm ra một công thức đạt được hiệu quả tối đa với các hợp chất tối thiểu.

Tiến sĩ Hanuš đưa ra ví dụ về nghiên cứu đang được tiến hành bởi Tiến sĩ Adi Aran với trẻ tự kỷ, chứng minh rằng việc lựa chọn giống cần sa chính xác là rất quan trọng để điều trị thành công.

Ông nói: “Chúng tôi biết giống cần sa là rất quan trọng, nhưng chúng tôi vẫn không biết nó phải là những hợp chất nào.

Anandamide gần như đã không được phát hiện như thế nào?

Tiến sĩ Hanuš cũng thảo luận về độ khó và tốc độ chậm chạp mà loại hình nghiên cứu này đang tiến triển. Ngay cả khám phá của ông về anandamide, được tiến hành trong phòng thí nghiệm của Đại học Hebrew trong phòng thí nghiệm của Giáo sư Raphael Mechoulam, cùng với nhà dược học người Mỹ William Devane, cũng gần như bị đình chỉ.

“Sau một năm, chúng tôi vẫn chưa có kết quả, vì vậy Giáo sư Mechoulam nghĩ chúng tôi nên đóng nghiên cứu này.” Ông hồi tưởng. “Chúng tôi đã hỏi ông ấy liệu ông ấy có thể tử tế và thử với chúng tôi một năm nữa không — và ông ấy đồng ý. Hợp chất đã được phân lập sau nửa năm kế.”

Ở hiện tại, tiến sĩ Hanuš đang xem xét thành phần cốt lõi chính xác của các hợp chất là gì để điều trị cho các loại bệnh và bệnh nhân. Một dự án đang được nghiên cứu với những hợp chất nào trong cần sa có thể giúp điều trị bệnh lạc nội mạc tử cung.

“Đừng nghĩ rằng nó có thể chỉ qua một đêm hay một tuần, một tháng hay một năm – đó là một chặng đường dài.” Ông nói thêm. “Thông thường bạn làm việc trong một năm và không có kết quả, nhưng rồi bạn có kết quả xuất sắc trong một tuần.”

Hanuš không nghĩ rằng cần sa nên được hợp pháp hóa cho người trưởng thành sử dụng, trước sự ngạc nhiên của nhiều người trong thế giới cần sa.

“Tôi không ủng hộ nó được hợp pháp hóa hoàn toàn. Tôi ủng hộ hợp pháp hóa y tế.” Ông giải thích.

“Tôi không hút thuốc và uống rượu. Cuộc sống hạnh phúc khi bạn sống lành mạnh. Bạn sẽ không hạnh phúc và phấn khích vì hợp chất nào đó.” Ông nói. “Hãy chơi một số môn thể thao.”

 

Nguồn: The Cannigma | Lumír Hanuš Has Been Researching Cannabis for 50 Years

Dịch giả: Sadie Pices

Israel đã trở thành trung tâm nghiên cứu về cần sa như thế nào?

Nhiều người chắc hẳn đã nghe nói về giáo sư Raphael Mechoulam, nhà khoa học người Israel và “cha đỡ đầu của cần sa”, người đã cô lập THC vào những năm 1960. Tuy nhiên, mối liên hệ của Israel với cần sa có nhiều điều hơn là một người đàn ông hay bất kỳ phát hiện khoa học nào.

Thực tế thú vị: Cần sa đã bị coi là bất hợp pháp ở Israel trước khi đất nước này thậm chí trở thành một quốc gia độc lập vào năm 1948. Nó được đưa vào “Sắc lệnh về các loại ma túy nguy hiểm” năm 1936, do Cao ủy của nước Palestine viết (không có ý định chơi chữ) khi đất nước vẫn còn dưới sự cai trị của người Anh. Vào năm 1961, Israel tham gia với tư cách là một bên ký kết Công ước thống nhất về các chất ma tuý năm 1961 của Liên hợp quốc, một văn kiện đặt nền móng cho việc cấm cần sa quốc tế như chúng ta đã biết. Vài năm sau, vào năm 1973, quốc hội Israel đã sửa đổi đạo luật năm 1936, nhưng đáng chú ý là vẫn làm cho nghiên cứu cần sa hợp pháp. Ngược lại, ở Mỹ, nghiên cứu về cần sa vẫn đang bị hạn chế cực kỳ bởi các lệnh cấm ma túy của liên bang.

Nghiên cứu cần sa đột phá

Giáo sư Raphael Mechoulam (Đại học Hebrew)

Vào đầu những năm 1960, ông Mechoulam, một nhà khoa học trẻ từ Viện khoa học Weizmann ở Israel đã bắt đầu nghiên cứu về cần sa. Theo ông Mechoulam, nghiên cứu về cần sa lúc bấy giờ hầu như bị bỏ quên vì hai lý do chính. Đầu tiên, cần sa là một chất bất hợp pháp, do đó các nhà khoa học và phòng thí nghiệm nghiên cứu không dễ tiếp cận. Ông nói với tạp chí Addiction: “Ngay cả khi có được sự hợp pháp cho việc nghiên cứu, nghiên cứu với cần sa vẫn là một cơn ác mộng trong phòng thí nghiệm.”

“Tôi đến gặp giám đốc hành chính của Viện khoa học Weizmann và chỉ hỏi anh ta rằng liệu anh ta có biết ai đó ở trụ sở cảnh sát hay không… anh ta đã gọi cho người đứng đầu ngành điều tra tại trụ sở cảnh sát – người mà anh ta đã chiến đấu cùng trong quân đội. Tôi nghe viên cảnh sát ấy hỏi: “Anh ấy [có nghĩa là tôi] có đáng tin cậy không?” Khi nhận được câu trả lời xác đáng, anh ta yêu cầu tôi đến thành phô Tel Aviv và nhờ đó tôi đã thu được 5 kg hashish Lebanon nhập lậu tuyệt hảo.” Giáo sư Mechoulam nói.

Lý do thứ hai là các dạng hợp chất hóa học hoạt động trong cây cần sa tinh khiết, dạng cô lập vẫn chưa có sẵn để nghiên cứu. Các loại thuốc bất hợp pháp chính có nguồn gốc thực vật khác, chẳng hạn như opium và coca, đã bị phân lập vào thế kỷ 19, tức là morphine và cocaine. Sự sẵn có của các hợp chất tinh khiết này giúp cho việc nghiên cứu sinh hóa, dược lý và lâm sàng trở nên khả thi. Đó là một công việc vất vả đối với giáo sư Mechoulam.

Thế hệ nhà nghiên cứu tiếp theo

Lumír Hanuš tại phòng thí nghiệm của ông ở Jerusalem, Lumir Labs. (Ảnh Matan Weil / The Cannigma)

Ông đã cùng với một số đồng nghiệp thành lập một nhóm nghiên cứu cần sa. Người đầu tiên tham gia là Yuval Shvo, họ cùng nhau phân lập lại và thiết lập cấu trúc của cannabidiol, còn được gọi là CBD. CBD lần đầu tiên được nhà hóa học Roger Adams phân lập vào những năm 1940 nhưng cấu trúc của nó chỉ được biết đến một phần, đây là bước đột phá đầu tiên của nhóm Mechoulam. Ngay sau đó, hai người khác – Yehiel Gaoni, người vừa hoàn thành bằng tiến sĩ hóa học hữu cơ ở Sorbonne. Và Haviv Edery, một người nhập cư từ Argentina vài năm trước đó, cũng đã tham gia nhóm. Mục tiêu của họ là giải mã điều bí ẩn về cần sa đầu tiên — bằng cách nhận dạng các thành phần hoạt động của cần sa. Đầu tiên, họ xác định cấu trúc của THC, tiếp tục với việc phát hiện ra một số cannabinoid “nhỏ” khác.

Vào cuối những năm 1980, phần lớn thế hệ tiếp theo của các nhà nghiên cứu cần sa đã thực hiện một số công việc quan trọng nhất của họ ở Israel, cùng với ông Mechoulam. Hai nhân vật chủ chốt là Bill Devane, một thành viên của nhóm nghiên cứu Hoa Kỳ đã phát hiện ra thụ thể đầu tiên của cần sa, và Lumír Hanuš, một nhà nghiên cứu người Séc đã tham gia nghiên cứu cannabinoid ở nơi quê nhà. Cùng với Mechoulam, cả hai đã phát hiện ra Anandamide vào năm 1992, cannabinoid nội sinh đầu tiên (hay còn gọi là endocannabinoid). Công việc của họ, cùng nhau và tách biệt nhau, đã dẫn đến việc phát hiện ra hệ thống endocannabinoid, được coi là một bước đột phá khác về khoa học và y học. Cả Devane và Hanuš đều đã tham gia rất nhiều vào nghiên cứu cần sa kể từ đó.

Nghiên cứu cần sa của Israel cũng đã ảnh hưởng đến công việc quan trọng diễn ra ở nước ngoài. Ví dụ, siêu sao nghiên cứu cần sa, Tiến sĩ Ethan Russo, người chịu trách nhiệm về sự phổ biến của các khái niệm như Hiệu ứng cộng hưởng và Sự thiếu hụt endocannabinoid lâm sàng (CECD), bắt đầu nghiên cứu cần sa của mình vào cuối những năm 1990 và tiến sĩ Russo xem ông Mechoulam là một trong những người cố vấn của mình.

Điều kiện chín muồi cho các nghiên cứu lâm sàng

Một người đàn ông trong viện dưỡng lão Israel được cho sử dụng cần sa từ máy hóa hơi. (Ảnh Chameleon’s Eye / Shutterstock)

Bộ Y tế Israel bắt đầu cấp giấy phép sử dụng cần sa y tế cho từng bệnh nhân vào cuối những năm 1990. Các chỉ định phổ biến để điều trị bằng cần sa là bệnh HIV / AIDS và ung thư, nhưng trên thực tế chỉ một số ít bệnh nhân xin giấy phép và thậm chí một số ít được cấp.

Hầu hết các bệnh nhân đủ điều kiện đều rất ốm yếu và không có khả năng thông quan và do quá trình cấp phép quan liêu khó có thể xin giấy phép trồng cần sa để chữa bệnh. Nếu bệnh nhân có kiếm được cây hoặc hạt giống cần sa, thì hầu hết mọi người đều thiếu kiến thức và thiết bị để tự trồng cần sa.

Tất cả những điều ấy đã thay đổi khi một số người có giấy phép thành lập một tập thể trồng cần sa, Tikun Olam (tiếng Do Thái có nghĩa là “sửa chữa thế giới”). Nhóm tình nguyện viên này đã nhận được giấy phép trồng 100 cây cần sa cho những bệnh nhân khác, đồng thời cũng giới thiệu việc sử dụng cần sa y tế cho những người cao niên, đi từ nhà hưu dưỡng này sang nhà hưu dưỡng khác, quảng bá việc sử dụng cần sa cho mục đích chữa bệnh. Cuối cùng, số lượng người có giấy phép nhiều đến mức Tikun Olam không thể tiếp tục hoạt động như một tổ chức phi chính phủ và trở thành một công ty tư nhân vào năm 2010. 7 nhà sản xuất cần sa khác bắt đầu hoạt động tại quốc gia này cùng năm đó.

Việc sử dụng cần sa trong y tế ở Israel tiếp tục tăng lên hàng năm, với 2.000 bệnh nhân được điều trị vào năm 2009, 22.000 bệnh nhân vào năm 2015 và khoảng 50.000 bệnh nhân vào năm 2019. Sự tăng trưởng này đã tạo điều kiện cho nhiều hơn và các loại nghiên cứu cần sa khác nhau. Trước hoạt động của Tikun Olam, nghiên cứu ở Israel chủ yếu là tiền lâm sàng nhưng với khả năng tiếp cận với một lượng lớn bệnh nhân cần sa y tế, các nghiên cứu lâm sàng về bệnh nhân thực bắt đầu xuất hiện, đặc biệt là đối với các bệnh như: động kinh, bệnh Alzheimer, ung thư, bệnh Crohn, và viêm loét đại tràng.

Đồng thời, một thế hệ nhà nghiên cứu cần sa mới đã ra đời. Hai ví dụ điển hình là Dedi Meiri từ Học viện Công nghệ Technion-Israel, và Yossi Tam từ Đại học Hebrew ở Jerusalem. Meiri điều hành Phòng thí nghiệm Sinh học Ung thư và Nghiên cứu Cannabinoid điều tra các đối tượng ví dụ như tiềm năng điều trị của cannabinoid và ông chủ yếu tập trung vào các loại ung thư, bệnh động kinh và bệnh tiểu đường. Yossi Tam là Trưởng Trung tâm Đa ngành Nghiên cứu Cannabinoid tại Đại học Hebrew, bao gồm hàng chục nhà nghiên cứu từ nhiều lĩnh vực khác nhau nghiên cứu các chủ đề như: viêm, đau, hệ thống miễn dịch, sự trao đổi chất và ung thư.

Mặc dù chương trình cần sa y tế của Israel bắt đầu từ những năm 1990, nó vẫn còn rất nhiều hạn chế. Bệnh nhân thường phàn nàn về việc tiếp cận, khó xin đơn thuốc và chi phí cao mà không được bảo hiểm y tế chi trả.

 

Dịch giả: Sadie Pices

Nguồn: How Israel Became a Cannabis Research Hub, Written by Matan Weil

Bài viết được xem nhiều nhất