Bảo tàng Gai dầu, nơi kể câu chuyện có thật về gai dầu ở Nhật Bản

 

Bảo tàng Gai dầu, nơi kể câu chuyện có thật về gai dầu ở Nhật Bản nhằm xua tan định kiến sai lầm về gai dầu.

NASU, Tochigi – Mặc dù cây gai dầu có thể bị một số người coi là loài thực vật nguy hiểm vì người họ hàng cần sa làm thay đổi tâm trạng cũng như các loại hóa hơi, đồ ăn chứa cần sa khác. Gai dầu cũng là một loại cây trồng truyền thống của Nhật Bản và được sử dụng để làm dây, vải, quai cho dép gỗ “geta” và dây câu cá.

Một nơi để có được những di tích lịch sử và công dụng của cây gai dầu là Bảo tàng cây gai dầu ở thị trấn Nasu, tỉnh Tochigi, phía đông Nhật Bản. Cho đến nay, đây là tỉnh sản xuất cây gai dầu hàng đầu của Nhật Bản.

Nằm trên một con phố nhỏ gần Nasu-kaido, con đường với các nhà hàng cao cấp và cửa hàng lưu niệm, là một cabin bằng gỗ đặc biệt. Chỉ cách Giao lộ Nasu của Đường cao tốc Tohoku 5 phút lái xe, đây là Bảo tàng Cây gai dầu, bạn có thể dễ dàng nhận ra bởi thiết kế hình chiếc lá gai dầu tô điểm cho bức tường bên ngoài của nơi đây.

Sợi gai dầu, chỉ và vải làm từ nó được trưng bày trong bảo tàng, được mở như một cơ sở tư nhân vào năm 2001. Ngoài ra còn có tài liệu liên quan đến sợi gai dầu, trong số các mặt hàng khác.

Giám đốc bảo tàng là ông Junichi Takayasu, 57 tuổi, trò chuyện với Mainichi Shimbun: “Có nhiều người phản ứng tiêu cực khi nhắc đến cây gai dầu, nhưng nó vốn là một loại cây nông nghiệp gắn liền với đời sống của người dân Nhật Bản.

Vải làm từ sợi gai dầu tại Bảo tàng Gai dầu ở Nasu, tỉnh Tochigi, vào ngày 17 tháng 11 năm 2020. (Mainichi / Yuri Sanada)

Ở Nhật Bản, sợi gai dầu đã được sử dụng cho quai dép geta, màn chống muỗi, dây câu và lưới đánh cá, trong số các vật dụng khác, và việc sử dụng nó được cho là có nguồn gốc sâu xa trong các nghi lễ Thần đạo. Thậm chí ngày nay, cây gai dầu còn được sử dụng trong dây thừng “suzunoo” để rung chuông tại các đền thờ, cũng như dây “yokozuna” mà các đô vật sumo cấp cao nhất đeo quanh eo của họ. Ở các khu vực trên khắp Nhật Bản, cũng có phong tục thiết kế quần áo với họa tiết lá cây gai dầu cho trẻ sơ sinh. Tóm lại, loài cây này đã có mặt trong đời sống hàng ngày của người dân địa phương.

Sợi cây gai dầu khác với chất liệu được sử dụng trong quần áo hiện đại. Sợi lanh (linen) và sợi gai (ramie) được quy định là “sợi gai dầu” theo luật Ghi nhãn chất lượng hàng gia dụng và được ghi như vậy trên nhãn quần áo. Mặc dù những sợi này là loài ngoại lai khác với sợi gai dầu, chúng rõ ràng được gọi chung là “sợi gai dầu” kể từ thời Minh Trị (1868-1912).

Ông Takayasu cho biết thêm: “Mặc dù chỉ có cây gai dầu mới tạo ra cây gai dầu, nhưng nó đã được thay thế bằng vải lanh (linen) và vải gai (ramie).

Sợi “gai dầu”, được làm từ vỏ của thân cây gai dầu, được nhìn thấy tại Bảo tàng Gai dầu ở Nasu, tỉnh Tochigi, vào ngày 17 tháng 11 năm 2020. (Mainichi / Yuri Sanada)

Vải sợi gai dầu truyền thống có kết cấu nhẹ hơn, mềm hơn so với quần áo hiện đại được dán nhãn là có chứa “sợi gai dầu”. Ông Takayasu nhận xét: “Chất liệu này chắc chắn, mát vào mùa hè và ấm vào mùa đông. Nó cũng có khả năng chống cháy, vì vậy trang phục của lính cứu hỏa thời Edo (1603-1868) cũng được làm bằng sợi gai dầu.”

Tuy nhiên, sợi thực vật tự nhiên và sợi tổng hợp có nguồn gốc ngoại lai đã trở nên phổ biến kể từ khi Thế chiến thứ hai kết thúc, và nhu cầu về cây gai dầu giảm. Vì sợi gai dầu cũng không thích hợp để kéo sợi vải, nó đã được thay thế bằng sợi bông vải và các vật liệu khác.

Ông Takayasu nói, một lý do khác khiến cây gai dầu suy giảm là do “hình ảnh xung quanh cây gai dầu được trồng ở Nhật Bản đã bị hủy hoại, do những người Mỹ và binh lính từ Việt Nam trở về hút cần sa” trong những năm thập niên 1960.

Giờ đây, chỉ những nông dân được các thống đốc tỉnh cấp phép mới có thể trồng cây gai dầu. Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, số lượng nhà sản xuất cây gai dầu ở nước này đạt đỉnh 37.300 cây vào năm 1954. Tuy nhiên, do nhu cầu giảm và tuổi của các nhà sản xuất tăng, con số đó đã giảm xuống còn 37 nhà sản xuất vào năm 2016.

Theo nghiên cứu về sản xuất hàng hóa nông nghiệp đặc biệt của Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản, tỉnh Tochigi là nhà sản xuất cây gai dầu hàng đầu và sản xuất hơn 90% cây gai dầu ở Nhật Bản. Hiện có 17 trang trại đang sản xuất loại cây này, nhưng dường như chỉ có 1 trang trại đảm bảo người kế thừa.

Giám đốc Bảo tàng Gai dầu, ông Junichi Takayasu, được nhìn thấy tại bảo tàng ở Nasu, tỉnh Tochigi, vào ngày 17 tháng 11 năm 2020. (Mainichi / Yuri Sanada)

Không chỉ việc sản xuất cây gai dầu mà kỹ năng chế biến của nó cũng được cho là đang giảm sút. Theo báo cáo, có dưới 10 người trong cả nước Nhật có thể sản xuất sợi và kéo sợi vải từ loài cây này. Bản thân ông Takayasu cũng đã trải qua 10 năm đào tạo dưới sự điều hành của một phụ nữ sống ở tỉnh Fukushima để truyền lại các kỹ năng và tổ chức các lớp học ở Tokyo để bồi dưỡng những cá nhân có khả năng sản xuất sợi gai dầu.

Lá và hoa của cây gai dầu có tác dụng kích thích thần kinh nếu được tiêu thụ, nhưng thân, vỏ và hạt của nó cũng có thể được chế biến thành món ăn từ gai dầu. Trong khi đó, các nhà sản xuất Tochigi đã chuyển sang các giống cây hầu như không có tác dụng gây ảnh hưởng đến tâm lý sau một loạt vụ trộm đã xảy ra.

Trong khi đó, cần sa đã được hợp pháp hóa ở Uruguay, Canada và một số bang của Hoa Kỳ. Việc mở rộng các cơ hội kinh doanh ở nước ngoài liên quan đến việc sử dụng cây gai dầu trong công nghiệp và y tế, đôi khi được gọi là “cơn sốt xanh”, một chủ đề đang thu hút sự chú ý của toàn cầu, ông Takayasu nhấn mạnh rằng cần phải có hiểu biết chính xác về cây gai dầu vì những sự phát triển tiên tiến này.

“Ở Nhật Bản, cây gai dầu bị nhầm lẫn với cần sa và có ác cảm khi đưa ra chủ đề này. Tuy nhiên, tôi cũng muốn có những cuộc thảo luận công bằng ở Nhật Bản, vì cây gai dầu đã thu hút sự chú ý trên toàn thế giới. Để đạt được điều này, tôi muốn truyền đạt chính xác bản chất của cây gai dầu như một loại cây trồng đã được trồng ở Nhật Bản từ lâu. ”

Bảo tàng Gai dầu mở cửa từ 12 giờ đến 6 giờ chiều vào các ngày trong tuần và từ 10 giờ sáng đến 7 giờ tối vào cuối tuần và ngày lễ. Bảo tàng đóng cửa vào thứ 4 và thứ 5 và vào cửa miễn phí. Để biết thêm thông tin chi tiết, vui lòng gọi 0287-62-8093 (bằng tiếng Nhật).

(Bản gốc tiếng Nhật và hình ảnh của Yuri Sanada, Ban Tin tức Khu vực)

 

Nguồn: The Mainichi – Museum aims to tell true story of hemp in Japan, dispel malodorous marijuana connection

Dịch giả: Sadie Pices

Gai dầu, loại vải tốt cho hệ sinh thái

Cây gai dầu từng được coi là một trong những loại sợi hữu ích nhất đối với con người, bởi vì rất nhiều thứ có thể được tạo ra từ nó. Vải gai dầu được sử dụng để may quần áo cũng như làm dây thừng và buồm, làm đệm, thức ăn cho chăn nuôi, v.v. Vải gai dầu thường được xem là một trong những vật liệu bền vững nhất của ngành may mặc.

Gai dầu: Bền vững và tốt cho hệ sinh thái

Cây gai dầu và xơ của nó được gọi là sợi bast, được làm từ thân cây gai dầu (cây gai dầu sativa L.). Đây là một trong những loại sợi lâu đời nhất được sử dụng cho sản xuất dệt may. Đặc biệt là vào thời Trung Cổ, trước khi bông vải trở thành sản phẩm đại trà và chinh phục thị trường Châu Âu, cây gai dầu là một trong những loại sợi tự nhiên được sử dụng và phổ biến nhất. Ngay cả vào đầu thế kỷ XX, nó đã được trồng ở khắp Châu Âu, nhưng ngày nay thị trường bị chi phối bởi cây gai dầu Trung Quốc. Cho đến ngày nay, nó vẫn là một sản phẩm tự nhiên có giá trị cao được áp dụng trong thời trang, thiết kế nội thất nhưng vì nó mạnh mẽ trong các vật liệu tổng hợp sinh học.

Mang lại sự thoải mái

Len và vải gai dầu rất phù hợp cho may mặc. Sợi gai dầu có các đặc tính cụ thể giúp phân biệt rõ ràng với hầu hết các vật liệu khác và làm cho nó trở nên độc đáo.

Tuy nhiên vải gai dầu không thoát nhiều không khí và có đặc tính cách nhiệt tương đối kém. Và nó có điểm tương đồng với vải lanh: vải gai dầu tạo cảm giác mát mẻ và thoải mái, một lợi thế khác biệt cho quần áo vào mùa hè. Ngoài ra vải gai dầu có khả năng thấm hút cao. Nó thấm nước nhanh chóng và mau khô. Vào những ngày nắng nóng, điều này giúp ích cho vi khí hậu giữa cơ thể và quần áo chúng ta.

Vải gai dầu hỗ trợ tốt khi mặc lên da mặc dù vải nó cứng hơn và kém đàn hồi hơn so với vải cotton và do đó ít dẻo dai hơn. Những đặc tính này cũng gây ra sự nhăn nheo của vật liệu khi được sử dụng trong vải dệt, mặc dù tính chất này cũng có thể được coi là một phần của tự nhiên của vải gai dầu.

Gai dầu bền vững

Vải gai dầu được coi là một trong những loại vải bền vững nhất từng được biết đến. Cây gai dầu không cần tưới trong quá trình sinh trưởng, hầu như không có thiên địch (côn trùng) và do đó không cần xử lý bằng thuốc trừ sâu. Bởi vì nó phát triển rất nhanh (lên đến 4 mét chỉ trong vài tháng), cỏ dại không có cơ hội để mọc và không cản trở sự phát triển của cây gai dầu và thuốc diệt cỏ là không cần thiết. Cây gai dầu mang lại sản phẩm tự nhiên, nó có thể phân hủy 100%, có thể tái chế và mang lại cảm giác rất tốt trên da.

Những ưu điểm sinh thái của gai dầu

  • Phân hủy sinh học 100%
  • Không cần hệ thống tưới
  • Không xử lý hóa chất

Cây gai dầu gần như biến mất ở Châu Âu và Bắc Mỹ vào năm 1930, không chỉ vì sự cạnh tranh của sợi bông vải và sợi tổng hợp, mà còn là kết quả của luật pháp. Cây gai dầu công nghiệp hiện được sử dụng trong các ứng dụng dệt may, và không chứa bất kỳ thành phần gây ảnh hưởng tâm lý nào. Bởi vì cây gai dầu ngày nay được đánh giá cao như một loại sợi bền vững, hiện nó đang dần trở lại ở Châu Âu. Một trong những vấn đề làcác máy móc được sử dụng trong các giai đoạn khác nhau của quy trình sản xuất dệt may gai dầu, và nhiều kiến thức đã biến mất.

Dịch giả: Sadie Pices
Nguồn:

https://www.ecologicaltextiles.nl/contents/en-uk/d7_Hemp.html
https://www.sciencedirect.com/topics/engineering/bast-fibre
https://en.wikipedia.org/wiki/Hemp

4 cách cây gai dầu xây dựng một nền kinh tế thân thiện môi trường hơn

Cây gai dầu có thể được sử dụng như một sự thay thế thân thiện môi trường, thay vì một số vật liệu ô nhiễm bậc nhất thế giới. Không chỉ là nguồn cung cấp CBD, mà hạt và sợi gai dầu còn có thể làm ra nhiều nhu yếu phẩm hiện đại như bê tông, nhựa, vai và nhiên liệu mà chúng ta phụ thuộc vào. Sự thay thế sử dụng cây gai dầu tốt hơn cho hành tinh cũng như ít độc hại hơn cho người tiêu dùng.

Điều gì đã khiến cho cây gai dầu trở thành sự thay tế thân thiện môi trường? Cây gai dầu, không nhầm lẫn với loại cannabis gây tác động tâm lý (thường gọi là cần sa), là một trong những cây trồng lâu đời nhất thế giới. Theo hầu hết các thống kê, con người đã trồng cây gai dầu từ 4000 năm trước Công Nguyên. Ngoài dùng sử dụng làm thuốc, loài cây độc đáo này có nhiều ứng dụng ngày nay, cũng tương tự như nó trong thời kỳ Đồ đồng.

Cây gai dầu phát triển mạnh mà không cần thuốc trừ sâu

Một trong những lợi ích hiện đại của cây gai dầu là nó không cần thuốc trừ sâu hay thuốc diệt cỏ để phát triển ở quy mô công nghiệp. Các tác động môi trường của thuốc trừ sâu đã được ghi nhận. Chúng gây bệnh, làm giảm đa dạng sinh học, làm ô nhiễm nguồn nước, không khí và đất. Nhiều loại cây công nghiệp quy mô lớn nhất như đậu nành và bông được trồng bằng cách sử dụng lượng lớn thuốc trừ sâu. Bởi vậy nếu chuyển một phần những cây trồng này sang trồng cây gai dầu, nó sẽ tác động mạnh mẽ tới việc sử dụng thuốc trừ sâu trên toàn cầu.

Cây gai dầu cần ít nước

Theo thống kê từ Ngân Hàng Thế Giới, ngành nông nghiệp sử dụng khoảng 70% nguồn nước ngọt cung cấp trên thế giới. Khi dân số thế giới gia tăng (ước lượng đạt tới 10 tỷ người vào năm 2050), nhu cầu về thức ăn và nước uống sẽ tăng theo.Nói cách khác, nhu cầu của chúng ta với các loại cây trồng sử dụng ít nước tăng theo mỗi mùa. Theo hầu hết các ước tính, cây gai dầu được coi là loại cây trồng không cần nhiều nước. Điều này đặc biệt làm cho cây gai dầu là lựa chọn bền vững hơn cây bông.

Một nguồn nhiên liệu bền vững

Những tác động môi trường từ khí thải nhiên liệu hóa thạch và khai thác dầu rất lớn. Ngược lại, cây gai dầu là nguồn thiết thực làm dầu diesel sinh học, một loại nhiên liệu được sản xuất từ thực vật. Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi đại học Connecticut, vấn đề với hầu hết nhiên liệu sinh học là nó chiếm diện tích đất canh tác được sử dụng để trồng thực phẩm. Nhưng vì cây gai dầu có thể phát triển ở vùng đất nghèo phù sa và trong nhiều điều kiện khí hậu khác nhau, việc canh tác nó không bị phân bố trên vùng đất nông nghiệp có giá trị của cây trồng khác. Ngoài ra, nhiên liệu sinh học này có nguồn gốc từ hạt giống thay vì từ cây. Về cơ bản, những hạt giống ít được quan tâm hơn nên được tái sử dụng như một phương pháp làm nhiên liệu, sự đa dụng này của cây gai dầu khiến nó trở thành cây trồng thân thiện với môi trường.

Vật liệu xây dựng bền hơn, rẻ hơn

Theo Viện Quan hệ Quốc tế Hoàng gia, nhu cầu bê tông và xi măng toàn cầu được dự tính sẽ tăng 7% mỗi năm cho tới năm 2020. Xi măng, thành phần chính trong bê tông, là tài nguyên được tiêu thụ nhiều thứ 2 trên thế giới, và cũng là nguồn tạo ra khí thải CO2 lớn thứ 2 ở mức 8%. Bê tông gai dầu, một loại bê tông được làm từ cây gai dầu đã được sử dụng trên toàn thế giới, đặc biệt tại Pháp. Nó ít giòn hơn bê tông và có thể được sử dụng đồng thời như một vật liệu ngăn cách và chống ẩm.

Mặc dù bê tông gai dầu không thích hợp để xây dựng nền móng, nhưng nó lý tưởng để làm những bức tường không chịu lực và là vật liệu ngăn cách rất tốt.

Một lựa chọn thay thế cho bông

Bông là một cây không phải lương thực phổ biến nhất thế giới. Việc canh tác bông không chỉ làm giảm chất lượng đất trồng mà lượng thuốc trừ cỏ được sử dụng góp phần làm ô nhiễm lượng lớn nguồn nước sạch. Theo Viện Tài nguyên thế giới, canh tác cây bông chiếm 11% lượng thuốc trừ cỏ và 24% lượng thuốc trừ sâu được sử dụng trên thế giới.

Ngoài việc cần thuốc trừ cỏ và thuốc trừ sâu để phát triển mạnh, cây bông còn cần một lượng lớn nước. Để sản xuất một chiếc áo thun làm từ sợi bông cần 2700 lít nước – lượng nước tương đương một người sẽ uống trong hai năm rưỡi. Mặc dù là vật liệu ít phổ biến hơn bông, nhưng gai dầu cũng là loại sợi truyền thống thường được sử dụng để dệt vải. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu, gai dầu chỉ sử dụng một phần tư lượng nước so với bông.

Không chỉ tốn ít nước hơn, gai dầu còn cần ít đất để phát triển trên mỗi đơn vị sợi. Nó còn có thể phát triển ở nhiều điều kiện khí hậu khác nhau.

Nhựa phân hủy sinh học

Theo Liên Hợp Quốc, hơn 8,3 tỉ tấn nhựa đã được sản xuất tính từ những năm 1950. Người ta ước tính một nửa số nhựa đó là nhựa dùng một lần, và 60% trong số đó kết thúc vòng đời tại các bãi chôn lấp hoặc tự do trong tự nhiên. Nhựa gai dầu là loại vật liệu phân hủy sinh học, nhẹ và bền có thể thay thế cho các loại nhựa gốc dầu chúng ta đang sử dụng hiện nay. Ngoài việc thân thiện môi trường, nhựa phân hủy sinh học không chứa các hóa chất thường được tìm thấy trong các loại nhựa khác ảnh hưởng tới hệ thống nội tiết cơ thể người.

Bây giờ chúng ta có thể bắt đầu sản xuất những nhu yếu phẩm hiện đại từ cây gai dầu

Cho tới năm 2018, việc canh tác gai dầu chỉ hợp pháp trong các chương trình thí điểm nhỏ ở một vài bang. Như vậy có nghĩa rằng nó không thể được canh tác ở quy mô công nghiệp tại Mỹ, đặc biệt là khi so sánh với tầm sản xuất toàn cầu của Trung Quốc.

Tuy nhiên, Luật Nông Nghiệp năm 2018 đã chính thức loại bỏ cây gai dầu khỏi danh sách bị kiểm soát. Với người nông dân, điều này làm gai dầu trở thành cây trồng khả thi mà họ có thể sản xuất và buôn bán như bông, đậu nành và thuốc lá. Nhưng so sánh thì ngành gai dầu đang kém phát triển. Chúng không có cùng công nghệ thu hoạch, chuỗi cung ứng, khả năng tiếp cận hạt giống và các nghiên cứu như những giống cây truyền thống khác.

Cuộc tranh luận tìm kiếm vật liệu thân thiện môi trường đang nóng hổi khi nhu cầu về bê tông, chất dẻo, bông và nhiên liệu đang ngày một tăng. Một thế giới mà các vật liệu đều được thay thế bởi gai dầu sẽ không còn xa nữa.

 

Dịch giả: Sunny Nguyễn

Nguồn: 4 Ways Hemp Could Build A More Eco-Friendly Economy | Green Entrepreneur

Bài viết được xem nhiều nhất